Formalności pogrzebowe

W przypadku zgonu naturalnego w domu, świadkowie śmierci powinni o niej powiadomić jak najszybciej właściwą przychodnię rejonową, której lekarz - po oględzinach zwłok - wystawia kartę zgonu (nie mylić z aktem zgonu, wydawanym przez urząd stanu cywilnego). Karta zgonu jest podstawowym dokumentem stwierdzającym zgon, niezbędnym przy zleceniu zakładowi pogrzebowemu eksportacji (wyprowadzenia) ciała i przygotowania go do pochówku. Karta bywa też świadectwem dla prokuratury, gdy zachodzi podejrzenie, iż śmierć nastąpiła w wyniku samobójstwa lub przestępstwa.

Jeśli zgon nastąpił nocą, w niedzielę lub inne święto, należy powiadomić Nocną Opiekę Lekarską. NOL istnieje z reguły w każdej gminie, a szczegółowe informacje o Nocnej Opieki posiadają wszystkie przychodnie rejonowe i zakłady pogrzebowe. Kiedy śmierć ma miejsce w szpitalu, kartę zgonu wystawia lekarz opiekujący się zmarłym pacjentem.

Przestrzegamy przed pochopnym załatwianiem formalności pogrzebowych w przypadkowych firmach polecanych przez pracowników pogotowia, szpitali, urzędów stanu cywilnego i zarządu cmentarzy. Pracownicy tych instytucji nie czynią tego bezinteresownie. Najbliżsi zmarłego mają pełne prawo, wyboru firmy, która spełnia ich oczekiwania.

Po wystawieniu karty zgonu, przedsiębiorstwo pogrzebowe zabiera ciało do domu pogrzebowego (prosektorium) i chłodni, gdzie zwłoki oczekują na pogrzeb i są - zależnie od zlecenia - myte, ubierane, poddawane makijażowi bądź zabiegom utrwalającym. Bliscy zmarłego mogą być zastąpieni przez przedsiębiorstwo funeralne we wszystkich kłopotliwych czynnościach urzędowych. Można upoważnić zakład ostatniej posługi m. in. do wyrobienia aktu zgonu w urzędzie stanu cywilnego. Wystarczy wystawić upoważnienie i przekazać kartę zgonu wraz z dowodem osobistym zmarłego (z metryką - w przypadku małoletnich). Podobnie - per procura - przedsiębiorcy pogrzebowi załatwiają wszelkie formalności pogrzebowe w zarządach cmentarzy. Kartami zgonu nie są karty informacyjne pogotowia ratunkowego, wezwanego do umierającego bądź zmarłego.

Karty te są tylko informacją dla lekarza rejonowego (NOL) o okolicznościach zgonu, a także wskazówką dla organów ścigania, czy należy dokonać sekcji zwłok (wskazanej przy podejrzeniu o przestępstwo lub w razie wypadku). Karty informacyjne, wystawiane przez zespołu pogotowia, nie uprawniają do eksportacji ciała. Umożliwia to dopiero karta zgonu, sporządzona przez właściwego lekarza na podstawie danych z pogotowia.

Gdy śmierć nastąpiła na ulicy lub w innym miejscu publicznym, to - niezależnie od tego, czy miała charakter naturalny, czy też jej przyczyną było przestępstwo, samobójstwo lub wypadek - zezwolenie na odebranie ciała przez pogrzebowników wydaje policja.

W przypadku śmierci za granicą, podjęcie czynności pogrzebowych warunkuje otrzymanie przez najbliższych i zakład funeralny oficjalnej informacji o zgonie z Departamentu Konsularnego Ministra Spraw Zagranicznych. Zwłoki przywożą z zagranicy - w specjalnie przystosowanych trumnach - koncesjonowane firmy pogrzebowe. Można też zlecić spopielenie ciała za granicą i przesłanie prochów na miejsce złożenia ich do grobu.

Tzw. "dochowanie" do istniejącego już grobu wymaga zgody małżonka, rodziców, dzieci lub bliskich krewnych tej osoby, którą jako pierwszą złożono w tym grobie. Trzeba ustalić niejako drzewo genealogiczne grobu (imię i nazwisko oraz rok i miesiąc pochowania pierwszego zmarłego) oraz wskazać związki, jakie łączyły zmarłego z osobą, którą pochowano jako pierwszą. Należy też uzyskać od jej najbliższych, ustawowych (lub ustanowionych) spadkobierców zgodę na "dochówek". Zgoda musi być wyrażona na piśmie - w zarządzie cmentarza lub zakładzie pogrzebowym.